Trong bối cảnh văn hóa các dân tộc thiểu số đang ngày càng bị mai một, việc ứng dụng chuyển đổi số không chỉ mở ra cơ hội phát triển kinh tế mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa bản địa. Câu chuyện của cô Lò Thị Ngọc Diệp, giảng viên Đại học Tây Bắc, là một minh chứng sống động cho nỗ lực này. Với niềm đam mê với văn hóa các dân tộc thiểu số và kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục, cô Diệp đã mang đến một hướng đi mới: sáng tạo nội dung số để bảo tồn và phát triển văn hóa ẩm thực bản địa.
Sáng tạo nội dung số để giữ gìn bản sắc văn hóa
Nhận thấy văn hóa ẩm thực các dân tộc thiểu số chứa đựng nhiều giá trị đặc sắc nhưng chưa được khai thác và giới thiệu hiệu quả, cô Lò Thị Ngọc Diệp đã bắt tay vào nghiên cứu và xây dựng các nội dung số hóa. Cô thử nghiệm các dịch vụ sáng tạo nội dung số nhằm bảo tồn và giới thiệu văn hóa ẩm thực như:
- Quay video hướng dẫn chế biến món ăn truyền thống: Cô Diệp cùng các nghệ nhân địa phương ghi lại quá trình nấu các món ăn đặc trưng như thắng cố, bánh chưng gù, xôi ngũ sắc, qua đó tái hiện trọn vẹn phong tục và giá trị truyền thống gắn liền với ẩm thực.
- Số hóa công thức nấu ăn: Các công thức nấu ăn truyền thống được biên soạn, minh họa và chuyển đổi thành tài liệu trực tuyến để người dùng dễ dàng tiếp cận.
- Xây dựng câu chuyện văn hóa đằng sau mỗi món ăn: Cô không chỉ ghi lại cách nấu mà còn khai thác câu chuyện về ý nghĩa, nguồn gốc và phong tục đi kèm, giúp tăng tính hấp dẫn và giá trị văn hóa cho nội dung.
Hỗ trợ doanh nghiệp khai thác giá trị văn hóa ẩm thực
Thông qua các dịch vụ thử nghiệm, cô Diệp đã làm việc với các doanh nghiệp nhỏ tại khu vực Tây Bắc, hỗ trợ họ tích hợp giá trị văn hóa bản địa vào sản phẩm và dịch vụ. Cô nhận ra rằng nhiều doanh nghiệp địa phương mong muốn sử dụng văn hóa làm điểm nhấn trong kinh doanh nhưng chưa biết cách triển khai hiệu quả. Từ đó, cô cung cấp những giải pháp sáng tạo nội dung số để hỗ trợ:
- Thiết kế sản phẩm truyền thông: Hỗ trợ doanh nghiệp thiết kế video, bài viết và hình ảnh quảng bá sản phẩm gắn với văn hóa ẩm thực bản địa, như việc giới thiệu quy trình làm món ăn hoặc câu chuyện gia truyền.
- Đồng hành trong xây dựng thương hiệu: Cô giúp các doanh nghiệp nhỏ xây dựng thương hiệu gắn liền với bản sắc văn hóa dân tộc, ví dụ như mở rộng sản phẩm thực phẩm chế biến sẵn (đóng gói các món ăn truyền thống) với bao bì đậm chất văn hóa.
- Chia sẻ chiến lược quảng bá trên mạng xã hội: Hướng dẫn doanh nghiệp cách tận dụng mạng xã hội để tiếp cận thị trường rộng lớn, vừa quảng bá văn hóa vừa tăng doanh thu.
Chuyển đổi số vì cộng đồng bền vững
Sáng kiến của cô Lò Thị Ngọc Diệp không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn văn hóa ẩm thực mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho cả cộng đồng. Trang LD Heritage and Mosaic của cô đã giúp:
- Nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa: Việc số hóa văn hóa ẩm thực đã góp phần giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số, đặc biệt là tới thế hệ trẻ.
- Tạo nguồn thu nhập mới: Những doanh nghiệp nhỏ, từ việc khai thác giá trị văn hóa, đã có thêm nguồn doanh thu ổn định.
- Phát triển du lịch văn hóa: Nội dung số về ẩm thực đã góp phần quảng bá du lịch địa phương, thu hút khách du lịch muốn trải nghiệm thực tế.
Hành trình kết nối văn hóa và công nghệ
Câu chuyện của cô Lò Thị Ngọc Diệp là minh chứng rõ nét cho việc kết hợp giữa công nghệ và văn hóa để tạo nên sự bền vững. Chuyển đổi số đã trở thành một công cụ quan trọng không chỉ để bảo tồn mà còn để nâng cao giá trị văn hóa, đồng thời mở ra cơ hội kinh doanh mới cho cộng đồng dân tộc thiểu số.
Với những thành tựu bước đầu, cô Diệp và những sáng kiến của mình đang từng bước giúp văn hóa dân tộc thiểu số Tây Bắc vượt ra khỏi giới hạn địa phương, vươn tầm quốc gia và quốc tế, qua đó đóng góp tích cực vào việc bảo tồn di sản văn hóa và phát triển kinh tế bền vững.
IDAP (Inclusive Digital Acceleration Program) – Tăng cường hệ sinh thái chuyển đổi số bao trùm cho DNNVV tập trung vào nông nghiệp và du lịch tại hai tỉnh tỉnh Lào Cai và Sơn La là dự án được tài trợ bởi GREAT do công ty Cổ phần KisStartup là đối tác thực hiện chính trong thời gian từ 2024 đến 2027.
Tiền thân của dự án IDAP là chương trình Tăng tốc kinh doanh số (DAP) dành cho doanh nghiệp, HTX và hộ kinh doanh cá thể. Kết thúc chương trình: 100% thay đổi mô hình kinh doanh; 100% gia tăng doanh thu HƠN 7,2 TỶ là TỔNG DOANH THU QUA CÁC KÊNH TRỰC TUYẾN trong 05 khóa với 10 tuần làm việc, ước tính mỗi DN/HTX tăng 300-500% doanh thu so với trước khi tham gia chương trình.
IDAP Việt Nam 