Mô hình kinh doanh bao trùm: Tạo giá trị cho xã hội và thúc đẩy sự đổi mới

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ, các doanh nghiệp không chỉ đối mặt với thách thức về việc tạo ra lợi nhuận mà còn phải cân nhắc đến trách nhiệm xã hội của mình. Đây là lý do mà mô hình kinh doanh bao trùm (inclusive business model) ngày càng được chú ý và áp dụng rộng rãi. Tài liệu “Mô hình kinh doanh bao trùm & Đổi mới sáng tạo để bao trùm hơn” do Nguyễn Đặng Tuấn Minh trình bày là một nguồn tài nguyên vô giá giúp doanh nghiệp hiểu rõ về cách tiếp cận này và ứng dụng vào thực tế kinh doanh.

Mô hình kinh doanh bao trùm là gì?

Mô hình kinh doanh bao trùm là một phương pháp mà doanh nghiệp không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn tạo điều kiện để những nhóm yếu thế trong xã hội như người có thu nhập thấp, cộng đồng dân tộc thiểu số, phụ nữ, hoặc người khuyết tật tham gia vào chuỗi giá trị. Những nhóm này có thể đóng vai trò là nhà cung cấp, đối tác, hoặc thậm chí là người tiêu dùng.

Một doanh nghiệp điển hình áp dụng mô hình này sẽ không chỉ tạo ra sản phẩm/dịch vụ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn đóng góp vào việc cải thiện đời sống và tạo cơ hội cho những nhóm yếu thế tham gia vào nền kinh tế.

Tại sao mô hình kinh doanh bao trùm lại quan trọng?

Mô hình này không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn đóng góp to lớn vào sự phát triển bền vững của xã hội. Dưới đây là bốn lý do quan trọng:

1. Tăng cường tác động xã hội: Bằng cách tạo cơ hội cho các nhóm yếu thế, doanh nghiệp không chỉ phát triển bền vững mà còn giúp cải thiện đời sống của hàng triệu người. Đây là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh doanh nghiệp gắn liền với trách nhiệm xã hội.
2. Tạo động lực kinh tế: Khi tiếp cận các nhóm yếu thế, doanh nghiệp mở ra những cơ hội thị trường mới chưa được khai thác, đồng thời phát triển tiềm năng kinh doanh lâu dài. Ví dụ, việc thiết kế sản phẩm phù hợp với người thu nhập thấp hay người khuyết tật có thể mở rộng đối tượng khách hàng của doanh nghiệp.
3. Tăng cường uy tín và trách nhiệm xã hội: Những doanh nghiệp áp dụng mô hình này thường nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng và chính phủ. Việc góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững và công bằng xã hội giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế cạnh tranh của mình.
4. Đáp ứng xu hướng toàn cầu: Ngày càng nhiều người tiêu dùng yêu cầu các sản phẩm và dịch vụ phải có tính bền vững và đạo đức. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp giữ vững thị phần mà còn cải thiện mối quan hệ với khách hàng.

Làm thế nào để trở nên bao trùm hơn?

Không phải doanh nghiệp nào cũng có sẵn kiến thức và kinh nghiệm để xây dựng mô hình kinh doanh bao trùm. Tài liệu đã đưa ra một số bước cơ bản mà doanh nghiệp có thể thực hiện để trở nên bao trùm hơn:

1. Hỗ trợ các nhóm yếu thế: Đảm bảo rằng những nhóm này có cơ hội tiếp cận với việc làm, nguồn lực, và đào tạo để tham gia vào chuỗi giá trị của doanh nghiệp.
2. Phát triển sản phẩm và dịch vụ phù hợp: Thiết kế sản phẩm hoặc dịch vụ với giá cả và nhu cầu phù hợp cho người có thu nhập thấp hoặc có nhu cầu đặc biệt.
3. Hợp tác với cộng đồng: Xây dựng mối quan hệ với các tổ chức xã hội, phi chính phủ để hỗ trợ các nhóm yếu thế tham gia vào mô hình kinh doanh.
4. Đảm bảo yếu tố công bằng và bình đẳng: Doanh nghiệp cần thiết lập các chính sách về nhân quyền, tiền lương công bằng, và bảo vệ quyền lợi cho tất cả mọi người trong chuỗi giá trị kinh doanh.

Công nghệ và chuyển đổi số: Cơ hội mới cho người khuyết tật

Một điểm đáng chú ý khác trong tài liệu là sự nhấn mạnh vào tiềm năng của công nghệ và chuyển đổi số trong việc thúc đẩy sự hòa nhập của NKT. Những tiến bộ trong công nghệ số không chỉ giúp NKT tiếp cận với các cơ hội việc làm và giáo dục mà còn giúp họ tự chủ hơn trong cuộc sống.

• Mở rộng cơ hội việc làm: Với sự phổ biến của làm việc từ xa và các nền tảng tuyển dụng trực tuyến, NKT có thể dễ dàng tiếp cận cơ hội việc làm mà không bị rào cản về di chuyển.
• Cải thiện khả năng tiếp cận giáo dục: Công nghệ giáo dục (EdTech) cho phép học sinh khuyết tật tiếp cận kiến thức từ xa. Các công cụ hỗ trợ như phần mềm chuyển văn bản thành giọng nói hay tai nghe tương thích với máy trợ thính đã cải thiện trải nghiệm học tập của họ.
• Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp: Những người khuyết tật, nhờ trải nghiệm và góc nhìn độc đáo của mình, có thể thúc đẩy sự đổi mới trong thiết kế sản phẩm và dịch vụ. Họ còn có thể khai thác những thị trường ngách, nơi mà nhu cầu của cộng đồng người khuyết tật chưa được đáp ứng.

Dự án “Tăng cường hệ sinh thái chuyển đổi số bao trùm cho DNNVV” tại Lào Cai và Sơn La

Dự án này là một ví dụ điển hình về việc áp dụng mô hình kinh doanh bao trùm kết hợp với chuyển đổi số. Nó mang lại cơ hội nâng cao kỹ năng số cho NKT, giúp họ được tuyển dụng nhờ vào khả năng kỹ thuật tốt hơn và hỗ trợ ươm tạo các doanh nghiệp do NKT làm chủ. Dự án không chỉ mở rộng cơ hội việc làm mà còn kết nối các nguồn lực hỗ trợ cho NKT trong quá trình khởi nghiệp và phát triển dịch vụ.

Kết luận: Mô hình kinh doanh bao trùm – con đường hướng đến sự bền vững

Việc áp dụng mô hình kinh doanh bao trùm không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng và hòa nhập hơn. Từ việc tạo cơ hội cho các nhóm yếu thế, phát triển sản phẩm phù hợp cho đến tận dụng tiềm năng của công nghệ số, mô hình này chính là con đường mà mọi doanh nghiệp nên cân nhắc trong hành trình phát triển của mình.

Tài liệu “Mô hình kinh doanh bao trùm & Đổi mới sáng tạo để bao trùm hơn” không chỉ là kim chỉ nam cho các doanh nghiệp muốn theo đuổi hướng đi này mà còn là nguồn cảm hứng để chúng ta cùng nhau xây dựng một thế giới không rào cản, nơi mà mọi người đều có cơ hội phát triển và thành công.

Xem thêm về tài liệu dưới đây:

IDAP (Inclusive Digital Acceleration Program) – Tăng cường hệ sinh thái chuyển đổi số bao trùm cho DNNVV tập trung vào nông nghiệp và du lịch tại hai tỉnh tỉnh Lào Cai và Sơn La là dự án được tài trợ bởi GREAT do công ty Cổ phần KisStartup là đối tác thực hiện chính trong thời gian từ 2024 đến 2027. 

Tiền thân của dự án IDAP là chương trình Tăng tốc kinh doanh số (DAP) dành cho doanh nghiệp, HTX và hộ kinh doanh cá thể. Kết thúc chương trình: 100% thay đổi mô hình kinh doanh; 100% gia tăng doanh thu HƠN 7,2 TỶ là TỔNG DOANH THU QUA CÁC KÊNH TRỰC TUYẾN trong 05 khóa với 10 tuần làm việc, ước tính mỗi DN/HTX tăng 300-500% doanh thu so với trước khi tham gia chương trình.