Rất nhiều hợp tác xã, hộ kinh doanh nông nghiệp và du lịch hiện nay đang gặp một vấn đề giống nhau: sản phẩm không tệ, người làm rất chăm chỉ, nhưng doanh thu vẫn không ổn định và rất khó mở rộng thị trường.
Nhiều doanh nghiệp vẫn đang bán hàng theo cách quen thuộc: chờ khách đến mua, phụ thuộc vào khách quen, bán qua vài đầu mối trung gian hoặc đăng bài rời rạc trên Facebook mà chưa có chiến lược rõ ràng. Khi thị trường thay đổi, lượng khách giảm hoặc nền tảng số thay đổi thuật toán, doanh nghiệp dễ rơi vào trạng thái bị động.
Trong lĩnh vực nông nghiệp và du lịch địa phương, điều này diễn ra rất phổ biến.
Một hộ làm trà có thể bán rất tốt vào mùa du lịch nhưng doanh thu giảm mạnh vào mùa thấp điểm vì chưa có cách tiếp cận khách hàng trực tuyến dài hạn.
Một homestay có thể có cảnh đẹp và trải nghiệm văn hóa rất tốt nhưng lượng khách vẫn ít vì thông tin trên các nền tảng số còn sơ sài, không có chiến lược giữ chân khách cũ hoặc kết nối với khách hàng mới.
Một HTX có sản phẩm OCOP chất lượng nhưng chưa biết cách xây dựng hệ thống bán hàng, kể câu chuyện sản phẩm hoặc tạo thêm nguồn thu từ các dịch vụ liên quan.
Đó là lý do workshop “Mô hình kinh doanh số” được xây dựng trong khuôn khổ IDAP Sơn La. Workshop không chỉ nói về “bán hàng online”, mà giúp doanh nghiệp nhìn lại toàn bộ cách mình đang tạo ra giá trị, tiếp cận khách hàng và vận hành mô hình kinh doanh trong bối cảnh số hóa.
Mô hình kinh doanh quan trọng hơn nhiều người nghĩ
Nhiều doanh nghiệp thường tập trung quá nhiều vào sản phẩm mà quên rằng điều quyết định sự phát triển bền vững lại nằm ở mô hình kinh doanh.
Hai doanh nghiệp có thể cùng bán một loại trà, cùng trồng một giống mận hoặc cùng làm homestay, nhưng doanh nghiệp có mô hình kinh doanh tốt hơn sẽ tạo ra doanh thu ổn định hơn, tiếp cận được nhiều khách hàng hơn và ít phụ thuộc vào may mắn hơn.
Ví dụ, có doanh nghiệp chỉ bán sản phẩm thô với biên lợi nhuận thấp, trong khi doanh nghiệp khác biết kết hợp:
- bán sản phẩm,
- kể câu chuyện vùng nguyên liệu,
- làm nội dung số,
- bán trải nghiệm,
- chăm sóc khách hàng cũ,
- xây dựng cộng đồng trực tuyến,
- kết nối với KOL hoặc khách hàng trung thành.
Khi đó, giá trị tạo ra hoàn toàn khác nhau dù sản phẩm ban đầu có thể tương tự.
Workshop sẽ giúp người học hiểu rằng chuyển đổi số không chỉ là dùng công nghệ, mà là thay đổi cách doanh nghiệp tạo ra, phân phối và duy trì giá trị.
Vì sao doanh nghiệp nhỏ cần mô hình kinh doanh số?
Trước đây, doanh nghiệp địa phương có thể phát triển nhờ vị trí địa lý, mối quan hệ quen biết hoặc lượng khách du lịch tự nhiên. Nhưng hiện nay, khách hàng ngày càng tìm kiếm thông tin qua nền tảng số trước khi mua hàng hoặc đặt dịch vụ.
Một khách du lịch có thể xem hàng chục homestay trên TikTok trước khi đặt phòng.
Một người tiêu dùng ở Hà Nội có thể so sánh hàng chục loại trà trên Facebook hoặc sàn thương mại điện tử trước khi mua.
Một đại lý bán hàng có thể đánh giá mức độ chuyên nghiệp của doanh nghiệp qua hình ảnh, nội dung và khả năng phản hồi online.
Điều này khiến mô hình kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ buộc phải thay đổi.
Doanh nghiệp không còn chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm, mà cạnh tranh bằng:
- trải nghiệm khách hàng,
- khả năng kể chuyện,
- dữ liệu khách hàng,
- tốc độ phản hồi,
- sự hiện diện trên nền tảng số,
- và khả năng duy trì kết nối lâu dài với thị trường.
Workshop sẽ hướng dẫn từng bước như thế nào?
Workshop được thiết kế theo hướng rất thực tế, phù hợp với doanh nghiệp nhỏ chưa có nền tảng quản trị bài bản.
Đầu tiên, học viên sẽ được hướng dẫn nhìn lại mô hình kinh doanh hiện tại của mình.
Doanh nghiệp đang bán cho ai?
Khách hàng đến từ đâu?
Nguồn doanh thu chính là gì?
Khách hàng quay lại bao nhiêu lần?
Công việc nào đang tốn nhiều nguồn lực nhưng hiệu quả thấp?
Doanh nghiệp có đang quá phụ thuộc vào một kênh bán hàng hay một nhóm khách hàng không?
Thông qua quá trình này, người học bắt đầu nhận ra rằng nhiều khó khăn hiện tại không chỉ nằm ở “ít khách”, mà nằm ở cấu trúc mô hình kinh doanh chưa phù hợp.
Bước tiếp theo, workshop sẽ hướng dẫn cách xây dựng mô hình kinh doanh theo tư duy số.
Ví dụ:
Một homestay không chỉ bán phòng nghỉ mà có thể xây dựng thêm doanh thu từ trải nghiệm văn hóa, workshop làm bánh, tour hái chè, bán đặc sản địa phương hoặc cộng đồng khách hàng quay lại theo mùa.
Một HTX nông nghiệp không chỉ bán sản phẩm mà có thể xây dựng hệ thống nội dung kể chuyện về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, người nông dân và giá trị bản địa để tăng giá trị thương hiệu.
Một hộ kinh doanh nhỏ có thể sử dụng Facebook, Zalo hoặc TikTok như một kênh xây dựng niềm tin thay vì chỉ đăng bài bán hàng.
Sau khi hiểu mô hình kinh doanh, học viên sẽ được hướng dẫn cách xác định các phần có thể số hóa.
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần đầu tư lớn. Nhiều hoạt động có thể bắt đầu từ những công cụ đơn giản:
lưu dữ liệu khách hàng bằng Google Sheet, quản lý lịch đăng bài bằng công cụ miễn phí, sử dụng AI để viết nội dung hoặc phản hồi khách hàng nhanh hơn.
Điều quan trọng là doanh nghiệp hiểu vì sao mình làm, thay vì chỉ chạy theo công nghệ.
Nội dung và dữ liệu đang trở thành “tài sản” mới
Một phần rất quan trọng trong workshop là giúp người học hiểu rằng trong thời đại số, nội dung và dữ liệu là tài sản của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nào có khả năng kể câu chuyện tốt hơn sẽ dễ được khách hàng nhớ hơn.
Doanh nghiệp nào lưu được dữ liệu khách hàng sẽ có khả năng bán lại tốt hơn.
Doanh nghiệp nào hiểu hành vi khách hàng sẽ ra quyết định chính xác hơn.
Đặc biệt với nông nghiệp và du lịch cộng đồng, giá trị không chỉ nằm ở sản phẩm vật lý mà nằm ở câu chuyện, trải nghiệm và sự kết nối cảm xúc.
Một bài viết chân thật về mùa mận, một video về quá trình làm trà thủ công, hay một câu chuyện về người phụ nữ dân tộc làm homestay đôi khi tạo ra giá trị lớn hơn rất nhiều so với quảng cáo đơn thuần.
Chuyển đổi mô hình kinh doanh là quá trình lâu dài
Workshop cũng nhấn mạnh rằng không có mô hình kinh doanh nào hoàn hảo ngay từ đầu.
Doanh nghiệp cần học cách thử nghiệm, điều chỉnh và học từ phản hồi của thị trường.
Điều quan trọng nhất không phải là làm thật lớn ngay lập tức, mà là bắt đầu nhìn doanh nghiệp bằng tư duy mới:
Doanh nghiệp đang tạo ra giá trị gì?
Khách hàng thực sự cần điều gì?
Công nghệ có thể giúp giảm chi phí hoặc mở rộng thị trường ở đâu?
Làm thế nào để phát triển bền vững hơn thay vì chỉ bán hàng theo mùa vụ?
Sau workshop, học viên sẽ tiếp tục được hướng dẫn sử dụng nền tảng học tập để xem lại bài giảng, thực hành các công cụ và từng bước áp dụng vào hoạt động kinh doanh thực tế của mình.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng mạnh, mô hình kinh doanh số không còn là khái niệm dành cho startup công nghệ hay doanh nghiệp lớn. Đối với các HTX, hộ kinh doanh nông nghiệp và du lịch địa phương, đó đang trở thành nền tảng quan trọng để tồn tại, phát triển và kết nối với thị trường rộng lớn hơn.
IDAP (Inclusive Digital Acceleration Program) – Tăng cường hệ sinh thái chuyển đổi số bao trùm cho DNNVV tập trung vào nông nghiệp và du lịch tại hai tỉnh tỉnh Lào Cai và Sơn La là dự án được tài trợ bởi GREAT do công ty Cổ phần KisStartup là đối tác thực hiện chính trong thời gian từ 2024 đến 2027.
Tiền thân của dự án IDAP là chương trình Tăng tốc kinh doanh số (DAP) dành cho doanh nghiệp, HTX và hộ kinh doanh cá thể. Kết thúc chương trình: 100% thay đổi mô hình kinh doanh; 100% gia tăng doanh thu HƠN 7,2 TỶ là TỔNG DOANH THU QUA CÁC KÊNH TRỰC TUYẾN trong 05 khóa với 10 tuần làm việc, ước tính mỗi DN/HTX tăng 300-500% doanh thu so với trước khi tham gia chương trình.
IDAP Việt Nam 